Чевалков, Михаил Васильевич

Михаил Васильевич Чевалков (1817—1901) — баштапкы алтай бичиичи, кӧчӱреечи, ӱредӱчи-миссионер, баштапкы алтай букварьдыҥ тургузаачыларыныҥ бирӱзи (1868), алтай литератураныҥ тӧзӧӧчизи.

Михаил Васильевич Чевалков
Чыккан ӧйи1817
Божогон ӧйикуран айдыҥ 23 кӱни (сыгын айдыҥ 5 кӱни) 1901
Ороон
Иш-тоштыҥ бӱдӱмибичиичи

Биографиязы

19-чы чактыҥ 30-чы јылдарында[1] деп абыс Туулу Алтайга келип, миссионер школ ачкан. М. В. Чевалков бу школдо ӱредӱ алып, кийнинде тилмешчи, кӧчӱреечи, ӱредӱчи болуп иштеген.

Јайаандык ижи

Алтай Литератураныҥ тӧзӧлгӧн бажында Михаил Васильевич Чевалковтыҥ ады туруп јат[2][3][4] ле оноҥ до ӧскӧ билимчилер алтай албатыныҥ јадын-јӱрӱмин, чӱм-јаҥдарын шиҥдеп ле јууп, алтай литературага ӧзӧр јол бергилеген болзо, М. В. Чевалков алтайлар бичик-биликке ӱренерине ле литератураныҥ ӧзӧрине јаан иш ӧткӱрген. Ол баштапкы алтай букварьды (1868), «Алтай тилдиҥ грамматиказын» (1869) тургузарында эрчимдӱ турушкан. В. В. Радловло:

«Я твёрдо могу сказать, что ни у одного тюркского народа не чувствуешь себя так хорошо, как у алтайцев.Честность и прямота свойственны им в такой степени, как ни одному из соседних народов. Ни одна юрта не запирается, скот пасётся без пастуха и всякого надзора, и при всём том воровство у алтайцев - нечто неслыханное. Честность алтайцев бросается в глаза, тем более что соседствующие с ними тюркские племена, честностью своей похвастаться не могут.»
—В.В. Радлов "Из Сибири. Страницы дневника 1860-1870 гг." кожо албатыныҥ оос чӱмделгезин јууп, орус тилге кӧчӱрген.

И. А. Крыловтыҥ басняларын алтай тилге кӧчӱрип тура, бойы да ондый ок уткаа ла ӱредӱ кеберлӱ кӧп ӱлгерлер бичиген. Оныҥ эҥ баштапкы бичиги 1872 јылда Казань калада кепке базылган.

Кереес

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Ајарулар

  1. Макарий Глухарев
  2. В. В. Радлов
  3. В. И. Вербицкий
  4. Г. П. Потанин

Литература

Тайантылар

🔥 Top keywords: Тӧс бӱкКичӱ изӱ айӰлӱрген айЈаан изӱ айОрус тилВикипедия:ЈартамалыВикипедия:Ӧмӧликтиҥ порталыКызылјарКичӱ изӱ айдыҥ 15 кӱниЧаган айдыҥ 3 кӱниЈаҥар айдыҥ 11 кӱниКӱчӱрген айдыҥ 17 кӱниКичӱ изӱ айдыҥ 17 кӱниКӱчӱрген айдыҥ 13 кӱниКичӱ изӱ айдыҥ 23 кӱниТулаан айВикипедия:КурултайМодуль:Wikidata/mediaМодуль:Namespace detect/dataТулаан айдыҥ 29 кӱниЧаган айдыҥ 19 кӱниМодуль:WikidataМодуль:TableToolsАлтай кырайМодуль:Check for unknown parametersТулаан айдыҥ 15 кӱниЈаан изӱ айдыҥ 23 кӱниЧамал аймакМодуль:LanguagesТулаан айдыҥ 26 кӱниВикипедия:Талдама бичимелдерМодуль:ArgumentsМодуль:NavbarӰлекер:Cite webМодуль:WikibaseКрым РеспубликаЈопонЧаган айМодуль:String2Модуль:Wikidata/configЧичке-Чаргыныҥ јурт јеезезиРоссияУлаганныҥ јурт јеезезиБилимдерКӱчӱрген айдыҥ 16 кӱниКӱчӱрген айдыҥ 7 кӱниВикипедия:Кӱнниҥ кӧргӱзӱзиМодуль:Wikidata/numberАҥылу:Свежие правкиМодуль:InfoboxImageМодуль:Color contrast/colorsЈаан изӱ айдыҥ 4 кӱниКичӱ изӱ айдыҥ 7 кӱниМодуль:Category handlerМатематикаКош-Агаштыҥ јурт јеезезиБарнаулКатегория:Јажырган категорияларСамыков, Василий ТордоевичМодуль:Namespace detectӰлӱрген айдыҥ 19 кӱниЧаган айдыҥ 29 кӱниМодуль:URLСускуныҥ јурт јеезезиӰлӱрген айдыҥ 6 кӱниЈаҥар айКӱчӱрген айдыҥ 27 кӱниКандык айдыҥ 21 кӱниМодуль:YesnoКараголдыҥ јурт јеезезиМодуль:NavboxБулгаков, Михаил АфанасьевичЧаган айдыҥ 21 кӱниТулаан айдыҥ 18 кӱниКӱчӱрген айдыҥ 6 кӱниКамлактыҥ јурт јеезезиЕсенин, Сергей АлександровичЧаган айдыҥ 8 кӱниЈаҥар айдыҥ 15 кӱниИталияМодуль:Namespace detect/configЧаган айдыҥ 30 кӱниӰлекер:Potd/2022-10Саратанныҥ јурт јеезезиАйты-Коолдыҥ јурт јеезезиЈаҥар айдыҥ 3 кӱниКатегория:ВикипедияӰлекер:Potd/2022-03Курайдыҥ јурт јеезезиМодуль:StringКош-Агаш аймакКӱчӱрген айдыҥ 14 кӱниОртолыктыҥ јурт јеезезиЈолоныҥ јурт јеезезиКӱӱк айдыҥ 26 кӱниКуран айдыҥ 8 кӱниТулаан айдыҥ 11 кӱниКызыл-ӦзӧкКӱӱк айдыҥ 18 кӱни